Samstag, 28. Dezember 2013

Nobelpreisträgerinnen

NOBELPREISTRÄGERINNEN


Nobelpreis Physiologie oder Medizin
1947 – Gerty Therese Cori
1977 – Rosalyn Sussman Yalow
1983 – Barbara McClintock
1986 – Rita Levi Montalcini
1988 – Gertrude Elion
1995 – Christiane Nusslein Volhard
2004 – Linda B. Buck
2008 – Françoise Barré-Sinoussi (Entdeckung des HI-Virus)
2009 – Elizabeth Blackburn – Carol W. Greider

Nobelpreis Chemie
1911 – Marie Curie Marie Curie
1935 – Irene Joliot Curie
Irène Joliot-Curie
1964 – Dorothy Crowfoot Hodgkin
2009 Ada Yonath

Nobelpreis Physik
1903 – Marie Curie Marie Curie
1963 – Maria Goeppert Mayer

Nobelpreis Frieden
1905 – Berta von Suttner
1931 – Jane Addams
1946 – Emily Green Balch
1976 – Betty Williams
1976 – Mairead Corrigan
1979 – Mutter Theresa
1982 – Alva Myrdal
1991 – Aung San Suu Kyi -
1992 – Rigoberta Menchu Tum
1997 – Jody Williams
2003 – Schirin Ebadi
2004 – Wangari Maathai
2011 – Ellen Johnson-Sirleaf - Leymah Gbowee – Tawakkul Karman

Nobelpreis Literatur
1909 – Selma Lagerlöf Selma Lagerlöf
1926 – Grazia Deledda
1928 – Sigrid Undset
1938 – Pearl S.Buck
1945 – Gabriela Mistral
1966 – Nelly Sachs Nelly Sachs
1991 – Nadine Gordimer
1993 – Toni Morrison
1996 – Wislawa Szymborska
2004 – Elfriede Jelinek
2007 – Doris Lessing
2009 – Herta Müller

Nobelpreis Wirtschaftswissenschaften
2009 – Elinor Ostrom

Allgemein (s.Wiki)

Jahr Physik Chemie Physiologie
oder Medizin
Literatur Frieden Wirtschafts-
wissenschaften
1901 Wilhelm Conrad Röntgen Jacobus H. van ’t Hoff Emil von Behring Sully Prudhomme Henry Dunant;
Frédéric Passy
—
1902 Hendrik A. Lorentz;
Pieter Zeeman
Emil Fischer Ronald Ross Theodor Mommsen Élie Ducommun;
Albert Gobat
—
1903 Henri Becquerel;
Pierre Curie;
Marie Curie
Svante Arrhenius Niels Ryberg Finsen Bjørnstjerne Bjørnson William Randal Cremer —
1904 John William Strutt William Ramsay Iwan Pawlow Frédéric Mistral;
José Echegaray
Institut de Droit International —
1905 Philipp Lenard Adolf von Baeyer Robert Koch Henryk Sienkiewicz Bertha von Suttner —
1906 J. J. Thomson Henri Moissan Camillo Golgi;
Santiago Ramón y Cajal
Giosuè Carducci Theodore Roosevelt —
1907 Albert A. Michelson Eduard Buchner Alphonse Laveran Rudyard Kipling Ernesto Teodoro Moneta;
Louis Renault
—
1908 Gabriel Lippmann Ernest Rutherford Ilja Metschnikow;
Paul Ehrlich
Rudolf Eucken Klas Pontus Arnoldson;
Fredrik Bajer
—
1909 Guglielmo Marconi;
Ferdinand Braun
Wilhelm Ostwald Theodor Kocher Selma Lagerlöf Auguste Beernaert;
Paul Henri d’Estournelles de Constant
—
1910 Johannes Diderik van der Waals Otto Wallach Albrecht Kossel Paul Heyse Ständiges Internationales Friedensbüro —
1911 Wilhelm Wien Marie Curie Allvar Gullstrand Maurice Maeterlinck Tobias Asser;
Alfred Fried
—
1912 Gustaf Dalén Victor Grignard;
Paul Sabatier
Alexis Carrel Gerhart Hauptmann Elihu Root —
1913 Heike Kamerlingh Onnes Alfred Werner Charles Richet Rabindranath Tagore Henri La Fontaine —
1914 Max von Laue Theodore W. Richards Robert Bárány nicht vergeben nicht vergeben —
1915 William Bragg;
Lawrence Bragg
Richard Willstätter nicht vergeben Romain Rolland nicht vergeben —
1916 nicht vergeben nicht vergeben nicht vergeben Verner von Heidenstam nicht vergeben —
1917 Charles Glover Barkla nicht vergeben nicht vergeben Karl Gjellerup;
Henrik Pontoppidan
Internationales Komitee vom Roten Kreuz —
1918 Max Planck Fritz Haber nicht vergeben nicht vergeben nicht vergeben —
1919 Johannes Stark nicht vergeben Jules Bordet Carl Spitteler Woodrow Wilson —
1920 Charles Edouard Guillaume Walther Nernst August Krogh Knut Hamsun Léon Bourgeois —
1921 Albert Einstein Frederick Soddy nicht vergeben Anatole France Hjalmar Branting;
Christian Lange
—
1922 Niels Bohr Francis W. Aston Archibald V. Hill;
Otto Meyerhof
Jacinto Benavente Fridtjof Nansen —
1923 Robert A. Millikan Fritz Pregl Frederick G. Banting;
John Macleod
William Butler Yeats nicht vergeben —
1924 Manne Siegbahn nicht vergeben Willem Einthoven Władysław Reymont nicht vergeben —
1925 James Franck;
Gustav Hertz
Richard Zsigmondy nicht vergeben George Bernard Shaw Austen Chamberlain;
Charles G. Dawes
—
1926 Jean Baptiste Perrin The Svedberg Johannes Fibiger Grazia Deledda Aristide Briand;
Gustav Stresemann
—
1927 Arthur H. Compton;
C.T.R. Wilson
Heinrich Wieland Julius Wagner-Jauregg Henri Bergson Ferdinand Buisson;
Ludwig Quidde
—
1928 Owen Willans Richardson Adolf Windaus Charles Nicolle Sigrid Undset nicht vergeben —
1929 Louis de Broglie Arthur Harden;
Hans von Euler-Chelpin
Christiaan Eijkman;
Frederick Hopkins
Thomas Mann Frank B. Kellogg —
1930 C. Venkata Raman Hans Fischer Karl Landsteiner Sinclair Lewis Nathan Söderblom —
1931 nicht vergeben Carl Bosch;
Friedrich Bergius
Otto Warburg Erik Axel Karlfeldt Jane Addams;
Nicholas Murray Butler
—
1932 Werner Heisenberg Irving Langmuir Charles Sherrington;
Edgar Adrian
John Galsworthy nicht vergeben —
1933 Erwin Schrödinger;
Paul A.M. Dirac
nicht vergeben Thomas H. Morgan Ivan Bunin Norman Angell —
1934 nicht vergeben Harold C. Urey George H. Whipple;
George R. Minot;
William P. Murphy
Luigi Pirandello Arthur Henderson —
1935 James Chadwick Frédéric Joliot;
Irène Joliot-Curie
Hans Spemann nicht vergeben Carl von Ossietzky —
1936 Victor F. Hess;
Carl D. Anderson
Peter Debye Henry Dale;
Otto Loewi
Eugene O’Neill Carlos Saavedra Lamas —
1937 Clinton Davisson;
George Paget Thomson
Norman Haworth;
Paul Karrer
Albert Szent-Györgyi Roger Martin du Gard Robert Cecil —
1938 Enrico Fermi Richard Kuhn Corneille Heymans Pearl S. Buck Internationales Nansen-Amt für Flüchtlinge —
1939 Ernest Lawrence Adolf Butenandt;
Leopold Ružička
Gerhard Domagk Frans Eemil Sillanpää nicht vergeben —
1940 nicht vergeben nicht vergeben nicht vergeben nicht vergeben nicht vergeben —
1941 nicht vergeben nicht vergeben nicht vergeben nicht vergeben nicht vergeben —
1942 nicht vergeben nicht vergeben nicht vergeben nicht vergeben nicht vergeben —
1943 Otto Stern George de Hevesy Henrik Dam;
Edward A. Doesy
nicht vergeben nicht vergeben —
1944 Isidor Isaac Rabi Otto Hahn Joseph Erlanger;
Herbert S. Gasser
Johannes V. Jensen Internationales Komitee vom Roten Kreuz —
1945 Wolfgang Pauli Artturi Virtanen Alexander Fleming;
Ernst B. Chain;
Howard Florey
Gabriela Mistral Cordell Hull —
1946 Percy W. Bridgman James B. Sumner;
John H. Northrop;
Wendell M. Stanley
Hermann J. Muller Hermann Hesse Emily Greene Balch;
John R. Mott
—
1947 Edward V. Appleton Robert Robinson Carl Cori;
Gerty Cori;
Bernardo Houssay
André Gide Friends Service Council;
American Friends Service Committee
—
1948 Patrick M.S. Blackett Arne Tiselius Paul Müller T. S. Eliot nicht vergeben —
1949 Hideki Yukawa William F. Giauque Walter Hess;
Egas Moniz
William Faulkner John Boyd Orr —
1950 Cecil Powell Otto Diels;
Kurt Alder
Edward C. Kendall;
Tadeus Reichstein;
Philip S. Hench
Bertrand Russell Ralph Bunche —
1951 John Cockcroft;
Ernest T.S. Walton
Edwin M. McMillan;
Glenn T. Seaborg
Max Theiler Pär Lagerkvist Léon Jouhaux —
1952 Felix Bloch;
E.M. Purcell
Archer J.P. Martin;
Richard L.M. Synge
Selman A. Waksman François Mauriac Albert Schweitzer —
1953 Frits Zernike Hermann Staudinger Hans Krebs;
Fritz Lipmann
Winston Churchill George C. Marshall —
1954 Max Born;
Walther Bothe
Linus Pauling John F. Enders;
Thomas H. Weller;
Frederick C. Robbins
Ernest Hemingway Hoher Flüchtlingskommissar der Vereinten Nationen (UNHCR) —
1955 Willis E. Lamb;
Polykarp Kusch
Vincent du Vigneaud Hugo Theorell Halldór Laxness nicht vergeben —
1956 William B. Shockley;
John Bardeen;
Walter H. Brattain
Cyril Hinshelwood;
Nikolai Nikolajewitsch Semjonow
André F. Cournand;
Werner Forssmann;
Dickinson W. Richards
Juan Ramón Jiménez nicht vergeben —
1957 Chen Ning Yang;
Tsung-Dao Lee
Alexander R. Todd Daniel Bovet Albert Camus Lester Bowles Pearson —
1958 Pavel A. Tscherenkow;
Ilja M. Frank;
Igor J. Tamm
Frederick Sanger George Beadle;
Edward Tatum;
Joshua Lederberg
Boris Pasternak[12] Georges Pire —
1959 Emilio Segrè;
Owen Chamberlain
Jaroslav Heyrovský Severo Ochoa;
Arthur Kornberg
Salvatore Quasimodo Philip Noel-Baker —
1960 Donald A. Glaser Willard F. Libby Frank Macfarlane Burnet;
Peter Medawar
Saint-John Perse Albert Luthuli —
1961 Robert Hofstadter;
Rudolf Mössbauer
Melvin Calvin Georg von Békésy Ivo Andrić Dag Hammarskjöld —
1962 Lev Landau Max F. Perutz;
John C. Kendrew
Francis Crick;
James Watson;
Maurice Wilkins
John Steinbeck Linus Pauling —
1963 Eugene Wigner;
Maria Goeppert-Mayer;
J. Hans D. Jensen
Karl Ziegler;
Giulio Natta
John Eccles;
Alan Hodgkin;
Andrew F. Huxley
Giorgos Seferis Internationales Komitee vom Roten Kreuz;
Liga der Rotkreuz-Gesellschaften
—
1964 Charles H. Townes;
Nikolai G. Bassow;
Alexander M. Prochorow
Dorothy Crowfoot Hodgkin Konrad Bloch;
Feodor Lynen
Jean-Paul Sartre Martin Luther King —
1965 Sin-Itiro Tomonaga;
Julian Schwinger;
Richard P. Feynman
Robert B. Woodward François Jacob;
André Lwoff;
Jacques Monod
Michail Scholochow Kinderhilfswerk der Vereinten Nationen (UNICEF) —
1966 Alfred Kastler Robert S. Mulliken Peyton Rous;
Charles B. Huggins
Samuel Agnon;
Nelly Sachs
nicht vergeben —
1967 Hans Bethe Manfred Eigen;
Ronald G. W. Norrish;
George Porter
Ragnar Granit;
Haldan K. Hartline;
George Wald
Miguel Ángel Asturias nicht vergeben —
1968 Luis Alvarez Lars Onsager Robert W. Holley;
Har Gobind Khorana;
Marshall W. Nirenberg
Yasunari Kawabata René Cassin —
1969 Murray Gell-Mann Derek Barton;
Odd Hassel
Max Delbrück;
Alfred D. Hershey;
Salvador E. Luria
Samuel Beckett Internationale Arbeitsorganisation (ILO) Ragnar Frisch;
Jan Tinbergen
1970 Hannes Alfvén;
Louis Néel
Luis Leloir Bernard Katz;
Ulf von Euler;
Julius Axelrod
Alexander Solschenizyn Norman Borlaug Paul A. Samuelson
1971 Dennis Gabor Gerhard Herzberg Earl W. Sutherland Pablo Neruda Willy Brandt Simon Kuznets
1972 John Bardeen;
Leon N. Cooper;
Robert Schrieffer
Christian Anfinsen;
Stanford Moore;
William H. Stein
Gerald M. Edelman;
Rodney R. Porter
Heinrich Böll nicht vergeben John R. Hicks;
Kenneth Arrow
1973 Leo Esaki;
Ivar Giaever;
Brian D. Josephson
Ernst Otto Fischer;
Geoffrey Wilkinson
Karl von Frisch;
Konrad Lorenz;
Nikolaas Tinbergen
Patrick White Henry Kissinger;
Lê Đức Thọ
Wassily Leontief
1974 Martin Ryle;
Antony Hewish
Paul J. Flory Albert Claude;
Christian de Duve;
George E. Palade
Eyvind Johnson;
Harry Martinson
Seán MacBride;
Satō Eisaku
Gunnar Myrdal;
Friedrich August von Hayek
1975 Aage N. Bohr;
Ben R. Mottelson;
James Rainwater
John Cornforth;
Vladimir Prelog
David Baltimore;
Renato Dulbecco;
Howard M. Temin
Eugenio Montale Andrei Sacharow Leonid W. Kantorowitsch;
Tjalling C. Koopmans
1976 Burton Richter;
Samuel C.C. Ting
William Lipscomb Baruch S. Blumberg;
D. Carleton Gajdusek
Saul Bellow Betty Williams;
Mairead Corrigan
Milton Friedman
1977 Philip W. Anderson;
Sir Nevill F. Mott;
John H. van Vleck
Ilya Prigogine Roger Guillemin;
Andrew V. Schally;
Rosalyn Yalow
Vicente Aleixandre Amnesty International Bertil Ohlin;
James E. Meade
1978 Pjotr Kapiza;
Arno Penzias;
Robert Woodrow Wilson
Peter Mitchell Werner Arber;
Daniel Nathans;
Hamilton O. Smith
Isaac Bashevis Singer Anwar as-Sadat;
Menachem Begin
Herbert A. Simon
1979 Sheldon Glashow;
Abdus Salam;
Steven Weinberg
Herbert C. Brown;
Georg Wittig
Allan M. Cormack;
Godfrey N. Hounsfield
Odysseas Elytis Mutter Teresa Theodore W. Schultz;
William Arthur Lewis
1980 James Cronin;
Val Fitch
Paul Berg;
Walter Gilbert;
Frederick Sanger
Baruj Benacerraf;
Jean Dausset;
George D. Snell
Czesław Miłosz Adolfo Pérez Esquivel Lawrence R. Klein
1981 Nicolaas Bloembergen;
Arthur L. Schawlow;
Kai M. Siegbahn
Kenichi Fukui;
Roald Hoffmann
Roger W. Sperry;
David H. Hubel;
Torsten N. Wiesel
Elias Canetti Hoher Flüchtlingskommissar der Vereinten Nationen (UNHCR) James Tobin
1982 Kenneth G. Wilson Aaron Klug Sune K. Bergström;
Bengt I. Samuelsson;
John R. Vane
Gabriel García Márquez Alva Myrdal;
Alfonso García Robles
George J. Stigler
1983 Subramanyan Chandrasekhar;
William A. Fowler
Henry Taube Barbara McClintock William Golding Lech Wałęsa Gerard Debreu
1984 Carlo Rubbia;
Simon van der Meer
Bruce Merrifield Niels K. Jerne;
Georges J. F. Köhler;
César Milstein
Jaroslav Seifert Desmond Tutu Richard Stone
1985 Klaus von Klitzing Herbert A. Hauptman;
Jerome Karle
Michael S. Brown;
Joseph L. Goldstein
Claude Simon Internationale Ärzte für die Verhütung des Atomkriegs (IPPNW) Franco Modigliani
1986 Ernst Ruska;
Gerd Binnig;
Heinrich Rohrer
Dudley R. Herschbach;
Yuan T. Lee;
John C. Polanyi
Stanley Cohen;
Rita Levi-Montalcini
Wole Soyinka Elie Wiesel James M. Buchanan
1987 J. Georg Bednorz;
K. Alex Müller
Donald J. Cram;
Jean-Marie Lehn;
Charles J. Pedersen
Susumu Tonegawa Joseph Brodsky Óscar Arias Sánchez Robert M. Solow
1988 Leon M. Lederman;
Melvin Schwartz;
Jack Steinberger
Johann Deisenhofer;
Robert Huber;
Hartmut Michel
James W. Black;
Gertrude B. Elion;
George H. Hitchings
Naguib Mahfouz Friedenstruppen der Vereinten Nationen Maurice Allais
1989 Norman F. Ramsey;
Hans G. Dehmelt;
Wolfgang Paul
Sidney Altman;
Thomas R. Cech
J. Michael Bishop;
Harold E. Varmus
Camilo José Cela Tendzin Gyatsho, der 14. Dalai Lama Trygve Haavelmo
1990 Jerome I. Friedman;
Henry W. Kendall;
Richard E. Taylor
Elias James Corey Joseph E. Murray;
E. Donnall Thomas
Octavio Paz Michail Gorbatschow Harry M. Markowitz;
Merton H. Miller;
William F. Sharpe
1991 Pierre-Gilles de Gennes Richard R. Ernst Erwin Neher;
Bert Sakmann
Nadine Gordimer Aung San Suu Kyi Ronald H. Coase
1992 Georges Charpak Rudolph A. Marcus Edmond H. Fischer;
Edwin G. Krebs
Derek Walcott Rigoberta Menchú Tum Gary S. Becker
1993 Russell A. Hulse;
Joseph H. Taylor Jr.
Kary B. Mullis;
Michael Smith
Richard J. Roberts;
Phillip A. Sharp
Toni Morrison Nelson Mandela;
F.W. de Klerk
Robert W. Fogel;
Douglass C. North
1994 Bertram N. Brockhouse;
Clifford G. Shull
George A. Olah Alfred G. Gilman;
Martin Rodbell
Kenzaburo Oe Jassir Arafat;
Schimon Peres;
Jitzchak Rabin
John C. Harsanyi;
John F. Nash ;
Reinhard Selten
1995 Martin L. Perl;
Frederick Reines
Paul J. Crutzen;
Mario J. Molina;
F. Sherwood Rowland
Edward B. Lewis;
Christiane Nüsslein-Volhard;
Eric F. Wieschaus
Seamus Heaney Józef Rotblat;
Pugwash Conferences on Science and World Affairs
Robert E. Lucas
1996 David M. Lee;
Douglas D. Osheroff;
Robert C. Richardson
Robert F. Curl;
Harold Kroto;
Richard E. Smalley
Peter C. Doherty;
Rolf M. Zinkernagel
Wisława Szymborska Carlos Filipe Ximenes Belo;
José Ramos-Horta
James A. Mirrlees;
William Vickrey
1997 Steven Chu;
Claude Cohen-Tannoudji;
William D. Phillips
Paul D. Boyer;
John E. Walker;
Jens C. Skou
Stanley B. Prusiner Dario Fo Internationale Kampagne für das Verbot von Landminen;
Jody Williams
Robert C. Merton;
Myron S. Scholes
1998 Robert B. Laughlin;
Horst L. Störmer;
Daniel C. Tsui
Walter Kohn;
John Pople
Robert F. Furchgott;
Louis J. Ignarro;
Ferid Murad
José Saramago John Hume;
David Trimble
Amartya Sen
1999 Gerardus ’t Hooft;
Martinus J.G. Veltman
Ahmed Zewail Günter Blobel Günter Grass Ärzte ohne Grenzen Robert A. Mundell
2000 Schores I. Alfjorow;
Herbert Kroemer;
Jack S. Kilby
Alan Heeger;
Alan G. MacDiarmid;
Hideki Shirakawa
Arvid Carlsson;
Paul Greengard;
Eric R. Kandel
Gao Xingjian Kim Dae Jung James J. Heckman;
Daniel L. McFadden
2001 Eric A. Cornell;
Wolfgang Ketterle;
Carl E. Wieman
William S. Knowles;
Ryoji Noyori;
K. Barry Sharpless
Leland H. Hartwell;
Tim Hunt;
Paul Nurse
V. S. Naipaul UNO;
Kofi Annan
George A. Akerlof;
Michael Spence;
Joseph E. Stiglitz
2002 Raymond Davis Jr.;
Masatoshi Koshiba;
Riccardo Giacconi
John B. Fenn;
Koichi Tanaka;
Kurt Wüthrich
Sydney Brenner;
H. Robert Horvitz;
John E. Sulston
Imre Kertész Jimmy Carter Daniel Kahneman;
Vernon L. Smith
2003 Alexei A. Abrikossow;
Witali L. Ginsburg;
Anthony J. Leggett
Peter Agre;
Roderick MacKinnon
Paul C. Lauterbur;
Peter Mansfield
J. M. Coetzee Schirin Ebadi Robert F. Engle;
Clive W. J. Granger
2004 David J. Gross;
H. David Politzer;
Frank Wilczek
Aaron Ciechanover;
Avram Hershko;
Irwin Rose
Richard Axel;
Linda B. Buck
Elfriede Jelinek Wangari Maathai Finn E. Kydland;
Edward C. Prescott
2005 Roy J. Glauber;
John L. Hall;
Theodor W. Hänsch
Yves Chauvin;
Robert H. Grubbs;
Richard R. Schrock
Barry J. Marshall;
J. Robin Warren
Harold Pinter Internationale Atomenergie-Organisation;
Mohammed el-Baradei
Robert J. Aumann;
Thomas C. Schelling
2006 John C. Mather;
George F. Smoot
Roger D. Kornberg Andrew Z. Fire;
Craig C. Mello
Orhan Pamuk Muhammad Yunus;
Grameen Bank
Edmund S. Phelps
2007 Albert Fert;
Peter Grünberg
Gerhard Ertl Mario R. Capecchi;
Martin J. Evans;
Oliver Smithies
Doris Lessing Weltklimarat (IPCC);
Al Gore
Leonid Hurwicz;
Eric S. Maskin;
Roger B. Myerson
2008 Yoichiro Nambu;
Makoto Kobayashi;
Toshihide Maskawa
Osamu Shimomura;
Martin Chalfie;
Roger Y. Tsien
Harald zur Hausen;
Françoise Barré-Sinoussi;
Luc Montagnier
Jean-Marie Gustave Le Clézio Martti Ahtisaari Paul Krugman
2009 Charles K. Kao;
Willard S. Boyle;
George E. Smith
Venkatraman Ramakrishnan;
Thomas A. Steitz;
Ada E. Yonath
Elizabeth H. Blackburn;
Carol W. Greider;
Jack W. Szostak
Herta Müller Barack Obama Elinor Ostrom;
Oliver E. Williamson
2010 Andre Geim;
Kostya Novoselov
Richard F. Heck;
Ei-ichi Negishi;
Akira Suzuki
Robert G. Edwards Mario Vargas Llosa Liu Xiaobo Peter A. Diamond;
Dale T. Mortensen;
Christopher A. Pissarides
2011 Saul Perlmutter;
Adam G. Riess;
Brian P. Schmidt
Daniel Shechtman Bruce Beutler;
Jules Hoffmann;
Ralph M. Steinman
Tomas Tranströmer Ellen Johnson Sirleaf;
Leymah Gbowee;
Tawakkul Karman
Christopher Sims;
Thomas Sargent
2012 Serge Haroche;
David Wineland
Robert Lefkowitz;
Brian Kobilka
John B. Gurdon;
Shin’ya Yamanaka
Mo Yan Europäische Union Alvin E. Roth;
Lloyd S. Shapley

Keine Kommentare:

Kommentar veröffentlichen